حمیدمظاهری راد

راهکارهای بهبود حکمرانی

در هر رویکرد کمک فنی و ظرفیت سازی در آینده، حکمرانی و حق اظهارنظر و مشارکت، نقش حیاتی دارند. در واقع، بهبود حکمرانی نوعی فرایند یکپارچه سازی سه مؤلفه کلیدی زیر است:

الف) دانایی، با داده­های دقیق و تحلیل تجربی، شامل نظرسنجی­های تشخیصی حکمرانی در کشور و اشاعه شفاف و بهره­گیری از تازه­ترین ابزار فناوری اطلاعات،

ب) رهبری در عرصه­های سیاسی، جامعه مدنی و بین المللی،

ج) اقدام جمعی از طریق مشارکت نظام یافته و رویکردهای مبتنی بر وفاق به نفع برندگان اصلی در جامعه (که انقلاب فناوری نیز به آن کمک می­کند). مسئولیت جمعی همچنین ایجاب می­کند که شرکت­های فراملی، بخش خصوصی داخلی و سازمان­های بین المللی، با دولت­های ملی و رهبری مصمم به بهبود حکمرانی همکاری کنند.

حکمرانی خوب مدینه فاضله ای است که دستیابی به آن دشوار است اما برای حرکت در جهت بهبود حکمرانی باید 3 مقوله مهم را مد نظر داشت که عبارتند از : حوزه های حکمرانی ، فراید بهبود حکمرانی و ساز و کارهای بهبود حکمرانی

فرمول ساده بهبود حکمرانی عبارتست از : تعمیق آگاهی های عمومی + اراده سیاسی + ظرفیت سازی + اجماع عمومی

نقطه آغاز اصلاح حکمرانی درک و شناخت جامعه از مشکلات و عوارض سوء حکمرانی از طریق تحریک افکار عمومی به نفع اصلاحات است.گام دوم شکل گیری اراده سیاسی به طرفداری از اصلاحات حکمرانی است.این عامل به عنوان مهمترین پیش شرط اصلاحات حکمرانی است.گام سوم ظرفیت سازی است که توسط کمیته هایی متشکل از بالاترین سطوح رهبری انجام می گیرد و در نهایت گام چهارم اجماع و توافق جمعی است که از طریق مشارکت و اعتلاء در تمام سطوح جامعه خصوصا سطوح پایین آن انجام می گیرد.

موضوع محوری حکمرانی خوب چگونگی دست یافتن به حکومتی است که بتواند زمینه ساز توسعه مردم سالار و برابر خواهانه باشد.صندوق بین المللی پول بر شفافیت مالی و پولی به عنوان پیش شرط لازم برای افزایش پاسخگویی حکومت پرداخته است.دو ساز و کار رقابت و پاسخ گویی باعث بهبود عملکرد هر نهادی از جمله نهاد دولت می شود.رقابتی کردن گامی است که موجب میشود همه شهروندان از حقوق و فرصت برابری بهره مند شوند. و پاسخ گویی فرایندی است که می تواند دامنه سیاست های اختلال زا را کاهش داده و اقدامات سیاستگذاران و دولت مردان را در جهت اجرای سیاستهای موافق بازار و رشد اقتصادی هدایت کند.پاسخ گویی در دو سطح پاسخ گویی بیرونی  و پاسخ گویی درونی مطرح می شود.

مراد از پاسخ گویی بیرونی ، پاسخگویی دولت و ارکان آن در همه سطوح به مردم است و منظور از پاسخ گویی درونی ، پاسخ گویی ماموران دولتی به مقامات مافوق در هرم مدیریتی است.این پاسخ گویی شامل ابزارهای بازرسی و موازنه قدرت است.

امروز محور اصلی عدالت دسترسی برابر به اطلاعات است که برابری در قدرت و بهره برداری یکسان از فرصت ها را تضمین می کند. اطلاعات بسان خونی است که در کالبد جهان کنونی جریان دارد.بنابراین یکی از وجوه تمایز حکمرانی شایسته و صالح از حکومت های نا کارامد و ستمکار؛ کفیت و میزان فصای آزاد اطلاع رسانی است. حکومت به میزانی که در مسیر دست یافتن شهروندانش به اخبار و اطلاعات محدودیت ایجاد می کند از عدالت دورتر شده و به خودکامگی نزدیک می شود. استفاده از سانسور، خودسانسوری و اختناق رسانه ای حربه اصلی حکومت های تمامیت خواه و غیر دمکراتیک برای بقاء است.امروز هیچ کس نمی تواند جلوی حرف حق و یا ناحق را بگیرد. تعبیر انفجار اطلاعات درست است و انقلاب سایبری و انقلاب الکترونیکی کل مرزها را برداشته است و اینکه برخی حکومت ها و نظام ها خیال کنند که با ایجاد محدودیت ها و بخشنامه و دستور می توانند بین دنیای اطلاعات و ذهن ملت ها دیوار ایجاد کنند خیال باطلی است.پیدایش و گسترش رسانه های سایبر و فناوری های نوین اطلاعاتی انقلابی را دردنیا پدید آورد. شکستن انحصار های رسانه ای و گشودن فضا برای بیان و اظهار هر چه بیشتر نظرات و تسهیل گفتگو بین افراد دنیا را وارد مرحله جدیدی کرده است. . در جهان جهانی شده همه جوامع در معرض رخدادهای غیر منتظره قرار دارند اما جوامعی كه رونددموكراسی‌خواهی را تا مرحله تحكیم آن تثبیت نكرده‌اند این رخدادهای غیر منتظره هزینه‌های سنگینی را به دولت‌، جامعه مدنی و شهروندان آنها وارد می‌كند و حتی جوامع پیشادموکراتیک به سوی جوامع پیشا انقلابی سوق دهد.اگر تا دیروز جمع اندکی می توانستند ستونی در جرائد و یا فضایی در تلوزیون ها بدست آورند، امروز هر کس به راحتی می تواند از طریق وب لاگ، شبکه های اجتماعی و وب سایت های گوناگون خودش و دیدگاه هایش را عرضه کند. بنابراین ارتباطات در دنیای امروز وجود دارد و طبیعی است وقتی عرضه های مختلف وجود دارد در صورتی ما موفق خواهیم بود که عرضه ما جذاب تر، پاسخگوتر و دلپذیرتر باشد. اینترنت سهمی درخور در شکوفایی خود اظهاری انسان ها داشته است. به مدد دریچه هایی که فضای مجازی برای بیان، توزیع و تعامل ایده ها فراهم کرده است، سطح شناخت از دیگری و آگاهی های عمومی و ارتباطات رشد چشمگیری پیدا کرده است. به مراتب فراحنایی تولید و توزیع ایده ها گسترش یافته و کانالیزه کردن مسیر نشر اطلاعات و نظرات دشوار تر شده است.